Niższa cena mieszanki butylowej za kilogram nie musi oznaczać niższego kosztu produkcji taśmy. Przy tej samej szerokości i grubości o zużyciu materiału decyduje również jego gęstość. Po uwzględnieniu strat, rzeczywistych wymiarów i pracy linii kolejność ofert może wyglądać inaczej niż w zestawieniu cen zakupu.

Dlatego w zakupach B2B warto przyjąć wspólną jednostkę porównania: koszt uzyskania 1000 metrów taśmy spełniającej uzgodnione wymagania. Pozwala ona połączyć perspektywę działu zakupów z wynikami technologicznymi i rentownością produkcji. Pierwszym krokiem jest obliczenie kosztu samej mieszanki. Kolejnym — sprawdzenie, ile rzeczywiście kosztuje przetworzenie jej w gotowy wyrób.

Dlaczego cena za kilogram nie wystarcza do porównania mieszanek butylowych

Kilogram określa masę kupowanego materiału. Tymczasem do wykonania taśmy o ustalonym przekroju i długości potrzebna jest określona objętość mieszanki. Dwie receptury mogą mieć różną gęstość, więc z takiej samej masy powstaną różne długości taśmy.

Dokumentacja branżowa wskazuje, że właściwości uszczelniaczy butylowych zależą od receptury i nie można przypisać całej grupie jednego zestawu parametrów. Do kalkulacji trzeba zatem przyjąć gęstość konkretnej mieszanki, a nie wartość dla samego kauczuku butylowego. [1]

Pomocnym etapem porównania jest koszt jednego litra mieszanki. Ponieważ 1 g/cm³ odpowiada 1 kg/l, pomnożenie ceny za kilogram przez gęstość w kg/l daje koszt jednego litra mieszanki. To pokazuje, ile kosztuje objętość potrzebna do wypełnienia danego przekroju.

Nie oznacza to, że należy wybierać mieszankę o najniższej gęstości. Jej przydatność trzeba ocenić względem wymagań gotowej taśmy. Sama gęstość nie rozstrzyga o przyczepności, trwałości ani zachowaniu materiału podczas przetwarzania.

Wspólna specyfikacja taśmy jako punkt wyjścia

Rzetelne porównanie ofert zaczyna się od zdefiniowania wyrobu, który ma powstać z mieszanki. W obu wariantach należy uzgodnić:

• szerokość oraz grubość samej warstwy butylowej, wraz z dopuszczalnymi tolerancjami;
• rodzaj nośnika i przekładki zabezpieczającej, jeżeli występują;
• podłoża, do których taśma ma przylegać, oraz sposób jej aplikacji;
• wymaganą szczelność, przyczepność, odporność temperaturową i inne parametry istotne dla zastosowania;
• metody badań oraz kryteria odbioru gotowego produktu.

W dokumentacji produktów butylowych siła odrywania, parametry ścinania, gęstość i przenikanie pary wodnej są przedstawiane jako odrębne właściwości, z przypisanymi jednostkami i metodami badań. Sama deklaracja „wysoka przyczepność” nie pozwala więc porównać dwóch materiałów. [2]

Można również porównywać rozwiązania o różnej grubości, jeśli potwierdzono, że spełniają te same wymagania użytkowe. Wtedy każdą ofertę trzeba przeliczyć dla jej rzeczywistego przekroju. Równa długość taśmy nie oznacza jeszcze równoważnego produktu.

Jak obliczyć koszt mieszanki na 1000 metrów taśmy

Dla jednolitej warstwy butylu o prostokątnym przekroju obliczenie sprowadza się do geometrii i gęstości. Dla długości dokładnie 1000 metrów można zastosować uproszczone wzory:

W tych wzorach M oznacza masę mieszanki na 1000 m w kilogramach, b — szerokość warstwy w milimetrach, h — jej grubość w milimetrach, ρ — gęstość w g/cm³, a p — cenę za kilogram. Wynik K jest kosztem samej mieszanki na 1000 m, bez strat produkcyjnych.

Przy szerokości 20 mm, grubości 1 mm i gęstości 1,60 g/cm³ potrzeba zatem 32 kg mieszanki na 1000 metrów taśmy. Objętość tej warstwy wynosi 20 litrów.

Wzór wymaga podanych jednostek i dotyczy wyłącznie butylu. Masa folii aluminiowej, włókniny, papieru rozdzielającego czy tulei nie jest masą mieszanki. Przy profilach o innym kształcie należy wykorzystać rzeczywiste pole przekroju zamiast iloczynu szerokości i grubości.

Przykład kalkulacji dwóch mieszanek butylowych

Załóżmy produkcję taśmy o szerokości warstwy butylowej 20 mm i grubości 1 mm. W przykładzie przyjmujemy, że obie mieszanki spełniają te same wymagania użytkowe.

Dane w przykładzie są hipotetyczne. Przyjmujemy cenę za kilogram równą 1,60 dla mieszanki A oraz 2,00 dla mieszanki B. Wszystkie ceny i koszty podano w tej samej umownej jednostce. Porównanie zakłada jednakowe warunki dostawy.

Koszt mieszanki na 1000 m wynosi 32 × 1,60 = 51,20 dla A oraz 25 × 2,00 = 50,00 dla B. Mieszanka B jest o 25% droższa za kilogram, ale koszt butylu potrzebnego na 1000 metrów taśmy jest o 1,20 niższy, czyli o około 2,34% względem mieszanki A. Wynika to z mniejszej masy potrzebnej do uzyskania tej samej objętości warstwy.

Przy tych samych wymiarach i jednakowym poziomie strat koszt materiału obu wariantów zrówna się przy cenie B wynoszącej 2,048 za kilogram. To wynik działania: 1,60 × 1,60 ÷ 1,25 = 2,048. Wówczas koszt B na 1000 m wyniesie 25 × 2,048 = 51,20. Powyżej tej ceny B traci przewagę w koszcie samej mieszanki, o ile pozostałe założenia pozostają takie same.

Wynik zależy również od rzeczywistej grubości. Jeśli zamiast 1,00 mm nakładamy średnio 1,10 mm butylu przy tej samej szerokości, zużycie wzrasta o 10%. Dlatego nominalny wymiar z zamówienia warto zestawić z pomiarem gotowej warstwy i masą butylu na metr.

Jak uwzględnić straty produkcyjne i odzysk

Kalkulacja geometryczna pokazuje, ile mieszanki znajduje się w prawidłowo wykonanej taśmie. W rzeczywistym rozliczeniu trzeba dodatkowo ująć materiał zużyty podczas rozruchu, czyszczenia, przezbrojeń oraz w wyrobach niespełniających wymagań.

Jeżeli bezpowrotne straty wynoszą 5% masy wsadu, w produkcie zgodnym pozostaje 95% wprowadzonej mieszanki. Potrzebną masę należy więc podzielić przez 0,95. Dla przykładu z tabeli otrzymamy:

• mieszanka A: 32 kg ÷ 0,95 = około 33,684 kg wsadu na 1000 m; koszt: (32 ÷ 0,95) × 1,60 = około 53,89;
• mieszanka B: 25 kg ÷ 0,95 = około 26,316 kg wsadu na 1000 m; koszt: (25 ÷ 0,95) × 2,00 = około 52,63.

W obu wariantach koszt mieszanki wzrasta o około 5,3% względem kalkulacji bez strat. Mnożenie masy przez 1,05 oznaczałoby inny sposób liczenia: narzut 5% względem masy dobrego produktu. W zestawieniu ofert trzeba jasno określić, do czego odnosi się procent strat. Gdy poziom strat różni się między mieszankami, należy zastosować osobny wynik dla każdej z nich.

Materiał rzeczywiście odzyskany i ponownie wykorzystany trzeba rozliczyć tak, aby nie liczyć go wielokrotnie jako nowego zużycia. Samo ponowne przetworzenie może natomiast generować koszty pracy, energii i czasu maszyny. Jeżeli rzeczywiste zużycie uwzględnia już odpad, nie należy ponownie dodawać wartości tej samej utraconej mieszanki do kosztu braków.

Od kosztu mieszanki do całkowitego kosztu produkcji taśmy

Koszty 51,20 i 50,00 podane w tabeli dotyczą wyłącznie mieszanki. Nie przedstawiają ceny sprzedaży taśmy ani pełnego kosztu jej wytworzenia. Do porównania produkcyjnego należy doliczyć koszty przypadające na 1000 metrów zgodnego wyrobu:

• nośnika, przekładki zabezpieczającej, tulei i opakowań;
• energii, pracy operatorów oraz pracy urządzeń;
• rozruchów, przezbrojeń, czyszczenia i przestojów;
• kontroli jakości, poprawek i reklamacji, jeśli istnieją dane pozwalające je wiarygodnie przypisać.

Trzeba zachować jedną metodę rozliczenia. Jeżeli stawka godziny pracy linii obejmuje już energię i obsługę, tych samych pozycji nie dodajemy ponownie. Koszty zakupu porównujemy na wspólnej podstawie, z jednakowym ujęciem transportu, opakowania i rabatów.

Wydajność mieszanki w metrach z kilograma i wydajność linii w metrach na godzinę to dwa różne wskaźniki. Oba mają znaczenie ekonomiczne. Materiał o korzystniejszym zużyciu masowym może wymagać dłuższego czasu przetwarzania; skala tego wpływu powinna wynikać z próby, a nie z założenia.

Jak porównać mieszanki podczas próby produkcyjnej

Dobra próba ma dostarczyć danych do decyzji zakupowej. Sam fakt, że mieszankę udało się wytłoczyć, nie wystarcza do oceny jej opłacalności. Warto przyjąć następującą procedurę:

1. Ustal wspólny wyrób i kryteria odbioru. Określ przekrój, tolerancje, podłoża i parametry użytkowe. Przydatność materiału potwierdź na rzeczywistych podłożach i w docelowych warunkach, zwłaszcza pod względem przyczepności i kompatybilności. [3]
2. Zapisz warunki pracy linii. Zanotuj temperatury, prędkość, ustawienia urządzeń i wielkość partii. Dla każdej mieszanki zastosuj uzasadnione ustawienia zgodne z zaleceniami dostawcy; identyczne nastawy nie zawsze oznaczają rzetelne porównanie.
3. Zmierz rzeczywisty produkt. Sprawdź szerokość, grubość oraz masę samej warstwy butylowej na metr. Rejestruj także zmienność wyników, aby średnia nie ukrywała odcinków poza tolerancją.
4. Rozlicz zużycie materiału. Uwzględnij wsad, odpad, odzysk i materiał pozostały w urządzeniach lub półproduktach. Porównuj partie z rozliczonym stanem początkowym i końcowym.
5. Policz długość taśmy zgodnej z wymaganiami. Do wyniku włączaj wyłącznie odcinki spełniające ustalone kryteria. Zapisz również czas całej próby, rozruchu i przestojów.
6. Przelicz wynik na 1000 metrów. Podziel zużycie netto mieszanki w kilogramach przez długość zgodnej taśmy w metrach i pomnóż przez 1000. Następnie pomnóż ten wskaźnik przez cenę za kilogram i dodaj pozostałe rozliczone koszty.

Tak zdefiniowane zużycie netto obejmuje materiał w dobrym wyrobie i rzeczywiste straty, z uwzględnieniem zwrotów oraz zmian zapasu. Pozwala sprawdzić, czy przewaga wynikająca z obliczeń utrzymuje się w warunkach produkcji.

O jakie dane poprosić dostawcę mieszanki butylowej

Zapytanie ofertowe będzie bardziej użyteczne, jeśli poza ceną za kilogram obejmie:

• gęstość mieszanki, jej tolerancję oraz metodę i warunki pomiaru;
• kartę techniczną z metodami badań i rozróżnieniem wartości typowych od gwarantowanych;
• zalecenia dotyczące przetwarzania na danym rodzaju urządzeń;
• wymagania dotyczące przechowywania i okres przydatności;
• formę dostawy, minimalne zamówienie, czas realizacji i pełne warunki cenowe;
• możliwość dostarczenia materiału do prób oraz sposób potwierdzania powtarzalności partii.

Ofertę warto oceniać wspólnie z technologiem i osobą odpowiedzialną za jakość. Najkorzystniejszy zakup to mieszanka, która pozwala uzyskać wymagany wyrób przy najniższym uzasadnionym koszcie całkowitym.

Planujesz zakup mieszanki butylowej? Przygotuj docelowe wymiary taśmy, wymagania użytkowe i przewidywany wolumen produkcji. Poproś dostawcę o dane do kalkulacji oraz warunki przeprowadzenia próby. W porównaniu ofert uwzględnij koszt 1000 metrów produktu zgodnego ze specyfikacją.

Najczęstsze pytania o cenę i wydajność mieszanek butylowych

Czy droższa mieszanka butylowa może obniżyć koszt produkcji taśmy

Tak. Wyższa cena za kilogram może zostać zrekompensowana mniejszym zużyciem materiału lub korzystniejszym przebiegiem produkcji. Ostateczny wynik zależy od gęstości, rzeczywistego przekroju, strat i pozostałych kosztów. Porównanie musi dotyczyć taśm spełniających te same wymagania.

Ile metrów taśmy można wyprodukować z kilograma mieszanki

Zależy to od szerokości, grubości i gęstości. W podanym przykładzie, dla warstwy 20 × 1 mm, z kilograma mieszanki o gęstości 1,60 g/cm³ powstaje teoretycznie 31,25 m taśmy, a przy 1,25 g/cm³ — 40 m. Wartości nie uwzględniają strat.

Czy niższa gęstość mieszanki oznacza wyższą jakość

Nie. Gęstość służy do przeliczenia masy na objętość i zużycie. Ocena jakości wymaga osobnego potwierdzenia właściwości użytkowych, stabilności procesu oraz powtarzalności dostaw. Z samej gęstości nie można wywnioskować składu ani trwałości produktu.

Czy można porównywać koszt 1000 metrów taśm o różnej grubości

Tak, po potwierdzeniu, że oba rozwiązania spełniają wymagania tego samego zastosowania. Dla każdego wariantu trzeba użyć jego rzeczywistych wymiarów i wyników produkcyjnych. Obniżenie grubości bez sprawdzenia działania taśmy nie potwierdza oszczędności dla równoważnego wyrobu.